Στην προπονητική και ειδικότερα στο τένις, οι μισές αλήθειες μπορούν να γίνουν προβλήματα όταν μετατρέπονται σε κανόνες.

Η αφορμή για αυτό το άρθρο ήταν ένα βίντεο που σε συνδυασμό με την αλληλεπίδραση μου με παίκτες professional , με juniors και τους γονεις τους που θέτουν ακριβώς αυτό το θέμα και το οποίο οφείλω να ομολογήσω ότι είναι απόλυτα διαχρονικό.  

Η προπόνηση με καλύτερους παίκτες δεν αρκεί από μόνη της για να βελτιώσει έναν αθλητή. Κάτω από το βίντεο δημιουργήθηκε μια συζήτηση που, κατά τη γνώμη μου, αξίζει να μεταφερθεί από τα social media στο γήπεδο.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι:

«Με ποιον είναι καλύτερο να παίζω;»

Το πραγματικό ερώτημα είναι:

«Τι χρειάζεται να μάθω σήμερα και ποιος είναι ο κατάλληλος αντίπαλος για να το μάθω;»

Το να παίζεις με καλύτερο παίκτη μπορεί να σε κάνει καλύτερο. Μπορεί όμως και να σε περιορίσει.

Όταν ένας παίκτης προπονείται απέναντι σε έναν σαφώς καλύτερο αθλητή, οι απαιτήσεις ανεβαίνουν.

Η μπάλα έρχεται πιο γρήγορα.

Το spin είναι μεγαλύτερο.

Ο χρόνος αντίδρασης μικρότερος.

Τα λάθη τιμωρούνται.

Ο παίκτης αναγκάζεται να αμυνθεί και να πάρει αποφάσεις υπό πίεση.

Όλα αυτά έχουν μεγάλη προπονητική αξία.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.

Αν ένας παίκτης βρίσκεται συνεχώς σε ένα περιβάλλον όπου ο αντίπαλος τον πιέζει και τον οδηγεί στην άμυνα, υπάρχει ο κίνδυνος να αναπτύξει υπερβολικά την ικανότητα να αντιδρά και λιγότερο την ικανότητα να δημιουργεί.

Αν κάθε προπόνηση τον αναγκάζει να παίζει από πίσω, πότε θα δουλέψει το πώς θα επιβάλει ο ίδιος τον ρυθμό;

Πότε θα μάθει να ανοίγει το court;

Πότε θα μάθει να δημιουργεί πλεονέκτημα;

Πότε θα μάθει να τελειώνει έναν πόντο;

Αυτές δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι βασικά κομμάτια της αγωνιστικής ανάπτυξης.

Ένα junior μπορεί να κερδίζει σήμερα και παρ' όλα αυτά να μην αναπτύσσεται σωστά

Ένα σχόλιο κάτω από το Reel περιέγραφε ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα.

Ένας junior παίκτης αγωνιζόταν σε όλη την ανάπτυξή του απέναντι σε μεγαλύτερες ηλικιακές κατηγορίες. Είχε επιτυχίες και κέρδιζε πολλούς αγώνες. Όμως, επειδή βρισκόταν διαρκώς απέναντι σε μεγαλύτερους και σωματικά ισχυρότερους παίκτες, έπαιζε πολύ συχνά από θέση άμυνας

Όταν οι μικρότεροι παίκτες της γενιάς του μεγάλωσαν και έφτασαν στο ανδρικό τένις, κάποιοι από αυτούς είχαν αναπτύξει ένα πολύ πιο επιθετικό παιχνίδι.

Δεν μπορούμε φυσικά να γνωρίζουμε αν το ένα προκάλεσε το άλλο. Ένα τέτοιο παράδειγμα δεν αποτελεί επιστημονική απόδειξη.

Ως προπονητική όμως παρατήρηση, είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Αν ένας παίκτης βρίσκεται συνεχώς στην άμυνα, πότε ακριβώς μαθαίνει να επιτίθεται;

Αυτό είναι ένα ερώτημα που πρέπει να απασχολεί ιδιαίτερα όσους δουλεύουν με παιδιά.

Η επιτυχία σε μια ηλικιακή κατηγορία δεν πρέπει να είναι ο μοναδικός δείκτης της ανάπτυξης.

Ένας 12χρονος μπορεί να είναι εξαιρετικός απέναντι σε 14χρονους και αυτό να είναι πραγματικά ένα μεγάλο πλεονέκτημα.

Αλλά ο προπονητής χρειάζεται να κοιτάζει και κάτι βαθύτερο:

Τι είδους παίκτη δημιουργεί αυτή η διαδικασία;

Χρειαζόμαστε διαφορετικούς αντιπάλους

Κατά τη δική μου προπονητική αντίληψη, ένας παίκτης υψηλού επιπέδου πρέπει να έχει πρόσβαση σε ένα διαφορετικό «ρεπερτόριο» προπονητικών αντιπάλων.

Όχι έναν ιδανικό hitting partner.

Ένα προπονητικό περιβάλλον με διαφορετικά ερεθίσματα.

Ο καλύτερος παίκτης μπορεί να σου δώσει αυτό που χρειάζεσαι όταν θέλεις να αυξήσεις την πίεση, την ταχύτητα και την ένταση.

Ο παίκτης παρόμοιου επιπέδου μπορεί να σου δώσει κάτι άλλο: πραγματικό ανταγωνισμό, αβεβαιότητα, tactical decisions και καταστάσεις που μοιάζουν περισσότερο με αγώνα.

Ο χαμηλότερου επιπέδου παίκτης μπορεί να σου δώσει μια διαφορετική πρόκληση: να προσπαθήσεις να βάλεις εσύ το δικό σου ρυθμό, να  δημιουργήσεις εσύ το παιχνίδι.

Να ανοίξεις το γήπεδο.

Να αλλάξεις κατεύθυνση.

Να κατασκευάσεις τον πόντο.

Να αναγνωρίσεις πότε υπάρχει ευκαιρία για επίθεση.

Και τελικά να τελειώσεις τον πόντο.

Αυτό δεν είναι «εύκολη προπόνηση».

Μπορεί να είναι μια πολύ δύσκολη προπόνηση, απλώς για διαφορετικό λόγο.

Με τον καλύτερο μπορεί να αισθάνεσαι καλύτερος. Με τον χειρότερο μπορεί να αισθάνεσαι χειρότερος.

Όταν παίζεις με έναν καλύτερο παίκτη, μπορεί να δημιουργηθεί η αίσθηση ότι παίζεις εξαιρετικά.

Ο καλύτερος παίκτης συχνά μπορεί να προσαρμοστεί στις μπάλες σου. Μια μέτρια μπάλα μπορεί να σου επιστραφεί με πολύ καλή ποιότητα. Ο ρυθμός μπορεί να παραμένει σταθερός και το rally να φαίνεται «καθαρό», όμως εδώ υπάρχει μία παγίδα. Χρησιμοποιείς το ρυθμό και τη δύναμη του αντιπάλου και το παιχνίδι σου είναι  "στρωμένο",εδώ λοιπόν υπάρχει ο κίνδυνος να σε "ρουφήξει" ο ρυθμός του αντιπάλου και ουσιαστικά να παίζεις στο ρυθμό που αυτός θέλει με αποτέλεσμα να ακολουθείς εσύ το ρυθμό του αντί να επιβάλεις εσύ το δικό σου.

Με έναν χαμηλότερου επιπέδου παίκτη μπορεί να συμβεί ακριβώς το αντίθετο.

Η μπάλα μπορεί να έρθει κοντή.

Μπορεί να έρθει ψηλά.

Μπορεί να έχει διαφορετικό spin.

Μπορεί να μην έχει καθόλου ρυθμό.

Και τότε ο καλύτερος παίκτης πρέπει να προσαρμοστεί.

Ξαφνικά δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην ποιότητα του αντιπάλου.

Πρέπει να κάνει καλύτερο footwork, καλύτερο spacing, καλύτερη επιλογή χτυπήματος και καλύτερη διαχείριση του πόντου.

Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό μάθημα για το αγωνιστικό τένις.

Γιατί στον αγώνα δεν θα σου δώσει κανείς την μπάλα που θέλεις.

Η προπόνηση δεν είναι αγώνας για να αποδείξεις ποιος είναι καλύτερος

Εδώ θεωρώ ότι βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στους junior παίκτες.

Όταν βάζεις έναν νεαρό αθλητή απέναντι σε έναν πολύ καλύτερο παίκτη, υπάρχει ο πειρασμός να προσπαθήσει να αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί απέναντί του.

Και τότε μπορεί να αρχίσει να κρύβει τις αδυναμίες του.

Δεν θέλει να χρησιμοποιήσει το αδύναμο χτύπημά του.

Δεν θέλει να δοκιμάσει κάτι και να αποτύχει.

Δεν θέλει να φανεί ότι δυσκολεύεται.

Άρα παίζει με τον τρόπο που τον κάνει να αισθάνεται ασφαλής.

Αλλά αυτό έρχεται σε αντίθεση με μια βασική αρχή της στοχευμένης προπόνησης: η προσπάθεια πρέπει να κατευθύνεται σε συγκεκριμένες απαιτήσεις της απόδοσης, με στόχο τη βελτίωση και όχι απλώς την ολοκλήρωση πολλών ωρών practice. Η βιβλιογραφία για το skill acquisition στο τένις έχει εδώ και χρόνια επισημάνει ότι η απλή επαναληπτική εξάσκηση ή το άναρχο παιχνίδι χωρίς συγκεκριμένο στόχο δεν αρκούν για να μεγιστοποιήσουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη

Η προπόνηση είναι ο χώρος όπου πρέπει να αποκαλύπτεις τις αδυναμίες σου, όχι να τις κρύβεις.

Δεν υπάρχει «μαγικό» 1/3 – 1/3 – 1/3

Ένα τρίτο της προπόνησης με καλύτερους παίκτες, ένα τρίτο με παίκτες παρόμοιου επιπέδου και ένα τρίτο με χαμηλότερου επιπέδου.

Ως coaching philosophy, είναι μια ενδιαφέρουσα σκέψη.

Δεν θα την έκανα όμως κανόνα.

Δεν υπάρχει επιστημονικά τεκμηριωμένο ποσοστό που να μπορεί να εφαρμοστεί σε όλους τους παίκτες.

Οι ανάγκες ενός 10χρονου δεν είναι ίδιες με αυτές ενός 16χρονου.

Οι ανάγκες ενός developing junior δεν είναι ίδιες με αυτές ενός elite junior.

Και ένας παίκτης που προσπαθεί να βελτιώσει το δεύτερο σερβίς του δεν χρειάζεται το ίδιο practice environment με έναν παίκτη που πρέπει να βελτιώσει το transition game ή το point construction.

Ο προπονητής χρειάζεται να αποφασίζει με βάση τον στόχο.

Αυτό είναι και ένα από τα σημαντικά ευρήματα της έρευνας πάνω στο representative learning design στο τένις. Μελέτες έχουν δείξει ότι διαφορετικά practice tasks μπορούν να δημιουργήσουν διαφορετικές συμπεριφορές και ότι η σχέση ανάμεσα στο πόσο «αγωνιστική» είναι μια άσκηση και στο τι τελικά μαθαίνει ο αθλητής δεν είναι γραμμική. Γι' αυτό και η αντιπροσωπευτικότητα του practice χρειάζεται εξατομίκευση ανάλογα με τις ανάγκες του αθλητή.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι σε elite junior tennis players έχουν βρεθεί σημαντικές διαφορές ανάμεσα σε συνηθισμένες μορφές προπόνησης και στο πραγματικό match play, ακόμη και όταν οι παίκτες χτυπούσαν την μπάλα γρηγορότερα και με περισσότερο spin στην προπόνηση.

Με απλά λόγια:

Μπορεί να κάνεις μια πολύ δυνατή προπόνηση και παρ' όλα αυτά να μην προπονείς ακριβώς αυτό που χρειάζεσαι στον αγώνα.

Ο σωστός αντίπαλος εξαρτάται από τη δουλειά της ημέρας

Αν θέλω να βελτιώσω την ικανότητα ενός παίκτη να διαχειρίζεται υψηλό ρυθμό και πίεση, ένας καλύτερος αντίπαλος μπορεί να είναι εξαιρετική επιλογή.

Αν θέλω να δουλέψω την ικανότητά του να κατασκευάζει τον πόντο και να επιτίθεται, μπορεί να χρειαστώ διαφορετικό αντίπαλο.

Αν θέλω πραγματικό ανταγωνισμό και λήψη αποφάσεων υπό πίεση, ο παίκτης κοντά στο επίπεδό του μπορεί να είναι η καλύτερη επιλογή.

Αν θέλω να διορθώσω μια πολύ συγκεκριμένη τεχνική ή tactical συμπεριφορά, μπορεί να χρειάζεται ένα πιο ελεγχόμενο practice με τον coach.

Και φυσικά όλα αυτά πρέπει να μεταφερθούν τελικά στο match play.

Δεν προπονούμαστε για να είμαστε καλοί στην προπόνηση. Προπονούμαστε για να είμαστε καλύτεροι όταν μετράει.

Τελικά, με ποιον πρέπει να παίζει ένας τενίστας;

Με όλους.

Αλλά όχι τυχαία.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που θα ήθελα να κρατήσει ένας παίκτης, ένας γονιός και ένας προπονητής.

Μην ψάχνεις πάντα τον καλύτερο παίκτη στο court.

Ψάξε το σωστό προπονητικό ερέθισμα.

Κάποιες φορές χρειάζεσαι κάποιον που θα σε πιέσει.

Κάποιες φορές κάποιον που θα σε αναγκάσει να δημιουργήσεις.

Κάποιες φορές κάποιον που θα σε βάλει σε πραγματική μάχη.

Και κάποιες φορές χρειάζεσαι έναν προπονητή που θα σταματήσει το rally και θα σου πει:

«Αυτό ακριβώς είναι που πρέπει να δουλέψουμε.»

Άποψη μου είναι ότι αυτό είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της προπόνησης υψηλού επιπέδου.

Δεν με ενδιαφέρει ένας παίκτης να μπορεί απλώς να πει ότι προπονείται με καλύτερους.

Με ενδιαφέρει να ξέρει γιατί βρίσκεται απέναντι από τον συγκεκριμένο παίκτη και τι πρέπει να πάρει από αυτή την προπόνηση.

Γιατί στο τέλος, ο στόχος δεν είναι να δημιουργήσουμε έναν παίκτη που ξέρει να επιβιώνει απέναντι στους καλύτερους.

Ο στόχος είναι να δημιουργήσουμε έναν ολοκληρωμένο τενίστα, ικανό να επιβάλλει το δικό του παιχνίδι, να προσαρμόζεται σε διαφορετικούς αντιπάλους και να μεταφέρει όσα δουλεύει στην προπόνηση στον αγώνα.

Και αυτό απαιτεί πολύ περισσότερα από το να παίζεις πάντα με κάποιον καλύτερο από εσένα.

Δεν χρειάζεσαι πάντα έναν καλύτερο παίκτη.
Χρειάζεσαι το σωστό προπονητικό ερέθισμα.

Hary Krystallogiannis PhD
ATP Level A Star Tennis Coach
Coach ?? National team Down Tennis
President GPTCA GREECE / ATP certified
International Coach educator